مسجد سجاد مشهد

1مسجد نبوی در مدینه: از اول مرکز ها علمی در تاریخ اسلام مسجدالنبی(ص) میباشد مسجد سجاد مشهد که بوسیله فرستاده(ص) و بعداز سفر آن حضرت به مدینه در سال اولیه اقامت او در آن شهر بنیاد شوید. مسجدالنبی(ص) به گذر زمان روز ها و سپری شد فرصت، دست خوش یه خرده تحولات و اصلاحات شد تا عاقبت به طور کنونی در آمد.

بعد از رحلت آن حضرت، بزرگان صحابه و بعد تابعان در این مسجد به درس دادن و یاددادن تشریفات شمس می پرداختند. یاددادن مبانی فقه مالکی به دست بنیانگذار آن، امام صاحب، درین مسجد استارت شد. با آن تمامی اعتبار و عظمتی که برای این مسجد مهیا شوید، درس دادن و مشاجره در موضوع مسائل فقهی و علمی، حتی در حین فرستاده(ص) نیز منحصربه فرد و محصور بدین مسجد عدم وجود و در خویش مدینه مساجد دیگری، اگرچه خرد خیس و محدودتر از مسجد گرانقدر نبوی، عمل آموزشی داشتند. (56)

سازه به گفته سهیلی، در شهر مدینه خلال مسجدالنبی(ص) خیر مسجد دیگر بود که در همگی آنان با اذان بلال، اقامه نماز میشد. همینطور به گفته بکیر بن عبدالله بن الاشجع که داود و دارقطنی به ترتیب، در مراسیل و سنن خویش آن را ماجرا کرده اند، برای مثال آن خیر مسجد، مسجد «راتج »، مسجد «بنی عبدالاشهل »، مسجد «بنی عمروبن مندول » و مسجد «جهنیه و اسلم » بود. (57)

غزالی نیز در کتاب فاتحة العلوم اینگونه حافظه نموده است که: «مکحول گفته میباشد: ده بدن از اصحاب پیامبر پروردگار(ص) گفتند: ما در مسجد قبا درگیر آموزش علم بودیم که ناگهان نبی آفریدگار(ص) در آن جا حضور یافت و فرمود: آنچه می خواهید، بیاموزید و خدای شما را مشوق ندهد، مگر آن که بکار بندید آنچه را که فرا می گیرید.» (57)

2 مسجدالحرام در مکه: این مسجد از مسجدالنبی(ص) در مدینه قدیمی خیس میباشد. ولی فقط بعد از فتح مکه در سال هشتم هجری، در قضیه هدف ها و اغراض اسلامی آیتم به کار گیری قرار گرفت. کلیه روزگار امویان و نصفه نخستین بعدازظهر عباسی از براق ترین روند عقیده ای این دانشکده والا ملی بوده میباشد. رازی به گزارش حمیدی گفته میباشد: بنابر دارای اسم و رسم، مجالس رینگ فتوا در مسجدالحرام به ترتیب به عبدالله بن عباس [م 68 ه ق] و بعداز او به عطاء بن ابی رباج و آن گاه به ابن جریج [ابوخالد، م 149 ق] آن گاه به مسلم بن خالد رنجی، آنگاه به سعید بن سلامت قداح و بعد از وی به محمد بن اوریس شافعی [م 204 ق] تخصیص داشت. (59)

3 مسجد جامع بصره: این مسجد در سال 41 ه. ق. به دست زیادبن ابیه، ادله معاویة بن ابی سفیان بر بصره، مرمت یافت. نهضت معتزله، که در جریانات فکری و سیاسی بعد از ظهر نخستین عباسی اثر بلندمرتبه و قابل مراعات ای داشت، ابتدا در جامع بصره پدیدار گشت. (60)

4 مسجد جامع کوفه: این مسجد در سال 17 ه. ق. سازه گذارده شد. جابجایی علی بن ابی طالب(ع) به کوفه و تعیین این محل تحت عنوان راس حکومت اسلامی از سوی آن حضرت در شکوفایی و تکان علمی این مسجد تاثیری چشمگیر داشت. جامع کوفه پیوسته مسیر رویش و ترقی را پیمود تا نخست دولت عباسی، از مرکز ها اصلی حل و عقد علم ها و معارف اسلامی شوید و با جامع بصره به رقابت برخاست و مسائل و مبادلات علمی و ادبی دربین این راس فقاهتی و ادبی اسلامی در بارور ساختن علم ها عربی به مقدار متعددی مؤثر به زمین خورد. (61)

علامه مرحوم مدرس زکی (پاشا) دو دانشکده تبارک بصره و کوفه را از نگاه رابطه ها علمی و ادبی و رقابت های فیمابین و اثر ها متبادلی که با یکدیگر داشته اند با دو دانش گاه بلندمرتبه انگلیسی - یعنی: آکسفورد و کمبریج - همچون دانسته میباشد. (62)